Festiwal „Pogranicza Literatury”

Na pograniczu literatury i świata 

    Trzy dni. Dziesiątki inspirujących spotkań. Setki rozmów. Tysiące myśli, które zabrały uczestników dalej niż jakiekolwiek bilety. Tak minął I Festiwal Podróży i Książek „Pogranicza Literatury”, który odbył się w czerwcu 2025 roku w Łubowie – miejscu, gdzie historia spotkała się z pasją, a literatura z wędrówką przez świat i przez siebie. Weekend, który pachniał książkami, brzmiał opowieściami, smakował przygodą i historiami z końca świata. Było tak, jak z dobrą książką: żal, że się skończyła…

Od pomysłu do pasji w działaniu

    Za ideą festiwalu stoi Karol Soberski, dziennikarz, pisarz i niestrudzony popularyzator lokalnych tajemnic. Jak sam podkreślił, głównym celem wydarzenia była promocja turystyczna regionu Gniezna, a zwłaszcza gminy Łubowo – obszaru pełnego niedocenionych perełek historycznych, kulturowych i przyrodniczych. Ale – jak to zwykle bywa z podróżami – droga poprowadziła znacznie dalej.
Wraz z Instytutem Literackim im. Marii i Franciszka Rubaszewskich, Fundacją Historyczną „Przywracamy Pamięć”, portalem Pojezierze24.pl oraz Biblioteką Publiczną i Centrum Kultury Gminy Łubowo, Karol Soberski stworzył wydarzenie, które z powodzeniem połączyło świat książki z podróżniczą przygodą.

Wystawy na rozgrzewkę

    Festiwal rozpoczął się w piątkowy wieczór wernisażem trzech wystaw historyczno-artystycznych, mocno zakorzenionych w lokalnej tożsamości. Tadeusz Panowicz zaprezentował „Skarby Lednicy i Gniezna” – graficzno-archeologiczną podróż do przeszłości Ostrowa Lednickiego. Wojciech Śmielecki zaskoczył filatelistyczno-medalierską wystawą o Bolesławie Chrobrym. A Robert Anioł wzruszył ekspozycją fotograficzną „Ślady”, poświęconą postaci rzeźbiarza Juliana Boss-Gosławskiego.
    Nie zabrakło też stoisk z książkami, gdzie można było porozmawiać z autorami, zdobyć autograf, ale przede wszystkim – chłonąć tę wyjątkową atmosferę. Bez barier, bez dystansu – tu każdy mógł podejść, zapytać, podyskutować. Bo taka właśnie była formuła festiwalu: blisko ludzi, blisko pasji, blisko słowa.  Piotr Karsznia, znawca historii militarnej, regionalista, kronikarz i dokumentalista programu TVP, a przede wszystkim rysownik i malarz ilustrował sceny historyczne i bardzo aktualne.

Czytasz? To podróżuj. Podróżujesz? To czytaj.

    Przez dwa festiwalowe dni odbyło się kilkanaście pasjonujących prelekcji. Na scenie pojawili się podróżnicy, eksploratorzy, pisarze i badacze z Polski, USA, Hiszpanii i Niemiec. Wśród nich Karol Soberski, Tomasz Grzywaczewski, Malwina Kowszewicz, Jacek Podemski, Andrzej Ceglarski, Joanna Sypuła-Gliwa, Jolanta Maria Kaleta, Mikołaj Gospodarek, Tomasz Górski, Magdalena Woch, Marek Dudziak, Dariusz Garba czy Maciej Jędrzejczak – każdy z własną historią, każdy z misją otwierania głów i serc na świat. 

    Była mowa o tajemnicach II RP, nieznanych komandoriach templariuszy, konfederatach barskich, pustyniach Australii, grobowcach Inków, Kraju Kwitnącej Wiśni, kobietach Książa i o Polsce, której nie znajdzie się w turystycznych folderach. Literatura była tu przewodnikiem, a podróże – przypisem do każdej opowieści.

Panel dyskusyjny i zmierzch z duchami historii

    Sobotni wieczór zwieńczył panel dyskusyjny pod hasłem „Świat jest jak książka. Ci, którzy nie podróżują, czytają jedynie pierwszą stronę”. Uczestnicy – w tym pisarze i podróżnicy – zgodnie stwierdzili, że podróże nie tylko uczą, ale i leczą z uprzedzeń, otwierają oczy i pomagają zrozumieć samych siebie. O zachodzie słońca przyszedł czas na zwiedzanie z przewodnikiem najstarszego drewnianego kościoła powiatu gnieźnieńskiego – św. Mikołaja w Łubowie (rok budowy: 1660). Drewniane ściany wyszeptały uczestnikom niejedną legendę… 

Literatura na walizkach

    I Festiwal „Pogranicza Literatury” zbliżył miłośników podróży i książek. Celem wydarzenia było połączenie pasji do podróży i książek oraz promocja turystyczna okolic Gniezna. Trzydniowa uczta duchowa dla podróżników, miłośników książek i poszukiwaczy tajemnic, powiązała literaturę z odkryciami. Inspirujące spotkanie pasjonatów, którzy odkrywają świat przez pryzmat książek i podróży, wzbogaciło wyobraźnię i poszerzyło horyzonty uczestników Festiwalu. Impreza ta udowodniła, że książki i podróże to duet idealny – inspirujący, odkrywczy i zaskakująco lokalny. Czerwcowy event stał się centrum spotkań z historią, pasją i ludźmi, którzy nie boją się myśleć szerzej niż granice mapy. Jeśli literatura to podróż, to właśnie odbyliśmy ją w najlepszym towarzystwie.
   I Festiwal „Pogranicza Literatury” zakończył się, ale zostawił po sobie coś więcej niż tylko wspomnienia: zachętę do czytania świata uważniej, do odkrywania tego, co blisko – i do nieustannego przekraczania granic. Tych na mapie i tych w sobie.
    Na Pograniczach Literatury spotkamy się już za rok… 

Skrócony program festiwalu:

Piątek, 27 czerwca
Otwarcie wystaw w sali Biblioteki Publicznej i Centrum Kultury Gminy Łubowo:

• wystawa Tadeusza Panowicza pt. „Skarby Lednicy i Gniezna” – prezentacja grafik architektury oraz metalowych zabytków wczesnośredniowiecznych z Ostrowa Lednickiego
• wystawa Wojciecha Śmieleckiego pt. „Historyczne rocznice związane z Bolesławem Chrobrym i dynastią piastowską w filatelistyce i medalierstwie”
• wystawa fotograficzna Roberta Anioła pt. „Ślady” – wystawa związana z postacią Juliana Boss-Gosławskiego, wybitnego artysty rzeźbiarza, który połowę życia spędził nad brzegami Jeziorem Lednickiego

Sobota, 28 czerwca
Prelekcje:

• Karol Soberski – „Perły turystyczne okolic Gniezna”
• Malwina Kowszewicz – „Przekraczanie granic w podróży i w miłości”
• Mikołaj Gospodarek – „Polska nieodkryta”
• Joanna Sypula-Gliwa – „Oddech Pustyni, czyli przez australijski interior”
• Andrzej Ceglarski – „Największa tajemnica II RP. Mord na Generale Zagórskim”
• Tomasz Grzywaczewski – „Wymazana granica. Śladami II Rzeczpospolitej”
• Jacek Podemski – „Japonia – wędrówki w cieniu Fudżi”
• panel dyskusyjny pod hasłem „Świat jest jak książka. Ci, którzy nie podróżują, czytają jedynie pierwszą stronę” (św. Augustyn). Udział wezmą: Malwina Kowszewicz, Magdalena Woch, Tomasz Grzywaczewski, Dariusz Garba, Tomasz Górski i Andrzej Ceglarski.
• zwiedzanie z przewodnikiem najstarszego drewnianego kościoła w powiecie gnieźnieńskim pw. św. Mikołaja w Łubowie, zbudowanego w 1660 r.

Niedziela, 29 czerwca
Prelekcje: 

• Maciej Jędrzejczak – „Kasztelania Ostrowska – region odkrywany na nowo”
• Dariusz Garba – „Templariusze. ‚W kapeluszu’, śladami (nie)znanych komandorii po Europie”
• Jolanta Maria Kaleta – „Zapomniane groby, zapomniani bohaterowie”
• Magdalena Woch, Marek Dudziak – „Historia i tajemnice: kobiety Książa”
• Tomasz Górski – „W poszukiwaniu tajemniczych miejsc czyli od urbexu w Arktyce po grobowce Inków” 

 I ja tam byłam… 

Foto https://pojezierze24.pl/aktualnosci/od-atrakcji-turystycznych-okolic-gniezna-po-wedrowki-w-cieniu-fudzi,17238

* zdjęcia własne oraz https://www.facebook.com/BPiCKlubowo i https://www.facebook.com/pojezierze24pl