Małopolskie
sierpień 2025
Tegoroczna wędrówka po zabytkach Małopolski zawiodła mnie do zamków w Bobolicach, Książu Wielkim i Mirowie oraz dworów w Szymbarku, Dołędze, Szczurowej i Kąśnej Dolnej. Były także i inne obiekty zabytkowe, ale o tym później…
Szymbark – powiat gorlicki
Kasztel – dwór obronny (pierwowzór polskiego dworu szlacheckiego) – dawna siedziba Gładyszów herbu Gryf wzniesiona w latach 1585- 1590 z wystawą „Historia kasztelu i jego właścicieli”.
Ekspozycja poświęcona Teodorowi Axentowiczowi malarzowi, rysownikowi, rektorowi ASP w Krakowie (wyposażenie mieszkania i elementy kolekcji artysty). „Axentowicz – Dziedzictwo Artysty”
„Dworek mieszczański” pobudowano w latach 1918-1919 dla Dyrekcji Odbudowy Gorlic tzw. drogomistrzówka (przeniesiony do Szymbarku) z wystawą „W kręgu kultury dworkowej”.
Obecnie w kasztelu funkcjonuje Ośrodek Konferencyjno-Wystawienniczy Kasztel w Szymbarku.
Bobolice – powiat myszkowski
Zamek wzniesiony w połowie XIV wieku, na polecenie Kazimierza III Wielkiego, jako część systemu obronnego Orlich Gniazd.
Współczesny zrekonstruowany zamek składa się z dwukondygnacyjnego budynku mieszkalnego z basztą i odpowiada formie, jaką posiadał po jego rozbudowie w XVII wieku przez ród Fogelwederów. Dostęp do budynku zapewnia most zwodzony, prowadzący nad suchą fosą. Zamek otoczony jest murami z blankami, wykonanymi z białego wapienia. Odbudowie zamku towarzyszyły liczne kontrowersje.
Mirów – powiat myszkowski
Zamek w Mirowie został zbudowany w czasach Kazimierza Wielkiego około połowy XIV wieku. Początkowo warownię tworzyła kamienna strażnica podległa pod pobliski zamek w Bobolicach, która wraz z nim wchodziła w skład systemu obronnego. Zamek z uwagi na niewielką ilość pomieszczeń użytkowych nie był rezydencją rycerską, lecz miał charakter militarnej strażnicy. Obecnie jest zabezpieczoną ruiną.
Książ Wielki – powiat miechowski
Pałac Mirów – rezydencja Myszkowskich herbu Jastrzębiec zbudowana w XVI wieku w stylu renesansowym. W XIX wieku częściowo nadbudowana w stylu berlińskiego neogotyku. Całość reprezentowała typ palazzo in fortezza. Rezydencję w Książu Wielkim nazwano Mirowem na pamiątkę jurajskiej warowni ich przodków. W nocy z 8 na 9 sierpnia 1914 r. na Mirowie przebywał Józef Piłsudski wraz ze swoim sztabem. Obecnie mieści Zespół Szkół im. Wincentego Witosa oraz Zespół Szkół Rolniczych.
Dołęga – powiat brzeski
Klasycystyczny drewniany dwór zbudowano w 1848 r dla rodziny Güntherów. W czasie powstania styczniowego dwór pełnił funkcje punktu zbornego z okolicznych dworów (przebywał Marian Langiewicz). We dworze gościli: A. Asnyk, W. Tetmajer, T. Miciński, S. Wyspiański, L. Rydel, T. Boy-Żeleński, J. Malczewski i inni. Obecnie mieści się w nim oddział Muzeum Ziemi Tarnowskiej w Tarnowie.
Szczurowa – powiat brzeski
Budowę dworu ukończono w 1860 roku dla rodziny Kępińskich. Jest to dwór eklektyczny, o cechach neogotycku angielskiego. Obecnie mieści się tam Gminne Centrum Kultury, Czytelnictwa i Sportu, a park wykorzystywany jest do organizacji wydarzeń kulturalnych.
Kąśna Dolna – powiat tarnowski
Klasycystyczny dwór wybudowany w 1833 r. przez właściciela wsi, Pawła Gostkowskiego, w 1897 r. stał się własnością Ignacego Jana Paderewskiego. W 1990 r. we dworze powstało Centrum Paderewskiego Tarnów–Kąśna Dolna z Domem Pracy Twórczej, Salą Koncertową Stodoła i Muzeum Mistrza (z oryginalnym fortepianem Petrof).
Pozostałe zabytki małopolskiej krainy – pałace, klasztor, skansen – przedstawię później…
* zdjęcia własne CANON PowerShot SX620 HS