czwartek, 5 listopada 2020

Jak czytać zamki

 


Malcolm Hislop

ARKADY 2018

 

 

 


Interpretacja fortyfikacji

     Po zdobyciu informacji Jak czytać architekturę przyszedł czas pozyskać porady „Jak czytać zamki”. „Krótki kurs wiedzy o fortyfikacjach” autorstwa Malcolma Hislopa, brytyjskiego mediewisty, stanowi vademecum o najstarszych zamkach i to nie tylko europejskich. Autor postawił przed sobą niełatwe zadanie – za pomocą poradnika pragnął nauczyć czytelników „interpretowaćzamek tzn. „odpowiednio rozpoznać i umieścić we właściwym kontekście”. Służyć temu miał m.in. przegląd stylów architektonicznych na przestrzeni wieków, ale także specyfika i odmienność budowli w różnych częściach świata.
     Żałować należy, że potop szwedzki pozbawił Rzeczpospolitą większości imponujących zamków i twierdz. W rzeczonej publikacji wspomniano jedynie o krakowskim zamku na wzgórzu Wawel i krzyżackim zamku w Malborku.

Bartyzany Efekt architektoniczny

 

 

 

 

 


Efekty architektoniczne

     Część książki historyka-archeologa zawiera ogólne wiadomości o tytułowych budowlach i pełnionych przez nie funkcjach, tj. militarnej i mieszkalnej. Formę i wielkość fortec implikowało umiejscowienie w przestrzeni geograficznej czy historycznej oraz aktualne zdobycze technicznej myśli wojskowej. Unowocześnienie metod ataku na zamki wymagało reakcji budowniczych w postaci przebudowy budowli. Drugoplanowa rola zamków czyniła z nich wielkopańskie rezydencje, w tym ośrodki władzy królewskiej. W tym przypadku powstał nawet tzw. styl zamkowy wznoszonych wiejskich rezydencji, o słabszych walorach obronnych, lecz o znacznych walorach estetycznych oraz o symbolice wyrażającej prestiż ich właściciela.
     Autor przekazał typologię zamków uwzględniającą ich kształt i strukturę, co wydaje się być zrozumiałe z uwagi na charakter przewodnika. Nadmienił, że w zależności od wybranego projektu budowli osiągano zupełnie różne efekty architektoniczne, co nierzadko powodowało konieczność jego rozbudowy lub jedynie przebudowy. Zatrzymał się także nad zagadnieniem materiałów, z których wznoszono olbrzymie zamki, wskazując na wady i zalety drewna, kamieni czy cegieł.
     Równie interesująca jest część książki poświęcona charakterystycznym elementom zamków, pozwalającym odróżnić je od innych historycznych obiektów, np. „blanki…, dzięki którym zamek można formalnie zidentyfikować jako fortyfikację”. Obok znanych wszystkim miłośnikom historii elementów takich, jak zamkowe mury, mosty zwodzone nad fosami, wieże, baszty, barbakany i domy bramne, pojawiły się też mniej znane składniki średniowiecznych fortec: donżon, machikuła, hurdycja, bastion, motte, mordownia. Dzięki lekturze poradnika, zawierającego ich zwięzłe opisy i czytelne rysunki, czytelnik miał okazję bliżej się z nimi zaznajomić.

Sklepienia i podłogiRozglifienia

Forteca czy rezydencja

     Przewodnik zatytułowany „Jak czytać zamki” dostarczył nam wiele celnych praktycznych wskazówek służących prawidłowemu odbiorowi zwiedzanych obiektów obronno-mieszkalnych. Widoczne z oddali zamki lub ich ruiny stały się bardziej czytelne i zrozumiałe, co pozwala sobie wyobrazić ich funkcjonowanie kilkaset lat temu. Malcolm Hislop z detektywistyczną dociekliwością badacza historii zaprezentował rozmaitość elementów budowli obronnych uzasadniając ich formy głównie przeznaczeniem, a w dalszej kolejności wyglądem. Natomiast w obiektach rezydencjalnych położył nacisk na względy estetyczne detali architektonicznych. W niezwykle lakonicznych zapiskach zwrócił uwagę na zagadnienia, z którymi borykali się budowniczowie zamków w wiekach średnich, a które współcześnie nie przedstawiają większych problemów zespołom inżynierów. Zainteresowało mnie np. stawianie rusztowań celem wznoszenia wysokich budynków czy przykrywanie sklepieniami obszernych pomieszczeń, doświetlanie ich i ogrzewanie.

Nikt nie jest doskonały

     Książka z serii wydawniczej Arkady wyposażona została w wartościowe dodatki ułatwiające czytelnikom korzystanie z przewodnika takie, jak Indeks (spis omówionych terminów ), Indeks zamków (opisanych w książce), Słowniczek (głównie terminów architektonicznych), Źródła (książki i strony internetowe). Na największe uznanie zasługuje graficzne opracowanie publikacji, na które złożyły się ilustracje przedstawiające widoki zamków, plany, przekroje, schematy konstrukcji czy pojedynczych elementów. Poglądowe ryciny uwypuklają te cechy obiektów, na które zwracają uwagę opisy obok nich. Jedynym mankamentem publikacji, także ze względu na istotną wartość ilustracji jest jej zbyt mały format. Ale nikt nie jest doskonały…



* zdjęcia z książki

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza